ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ "ေ႐ႊဆံေတာ္" ဟု ဘြဲ႕ခ်ီလ်က္ ထင္႐ွားသည့္ ဘုရားေစတီသုံးဆူ ႐ွိပါသည္။ ျပည္ၿမိဳ႕တြင္ တစ္ဆူ၊ ေတာင္ငူၿမိဳ႕တြင္ တစ္ဆူ၊ တြံေတးၿမိဳ႕တြင္ တစ္ဆူ ျဖစ္ပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံေျမလတ္ ေဒသ ပဲခူးတိုင္း၊ ျပည္ၿမိဳ႕၏ အေ႐ွ႕ပိုင္း ဆင္စုရပ္ေျမာက္ဘက္၌ သုဒႆနမည္ေသာ ေတာင္ကုန္းငယ္တြင္ တည္႐ွိေသာ ေ႐ႊဆံေတာ္ဘုရားကို ျမသိတင္ (ျမသီးတင္) ဘုရားဟုလည္း ေ႐ွးကေခၚတြင္ခဲ့သည္။
ျပည္ ေ႐ႊဆံေတာင္႐ွင္ဘုရားတြင္ ကကုသန္ဘုရား႐ွင္၏ ဒုကုဋ္ေတာ္၊ ေကာဏဂုံဘုရား႐ွင္၏ အံသကိုဋ္ သကၤန္းေတာ္၊ ေကာဏဂုံဘုရား႐ွင္၏ ခါးပန္းေတာ္၊ ေဂါတမဘုရား႐ွင္၏ အံေတာ္ေလးဆူႏွင့္ နီသီဒိုင္တို႔ကို ဌာပနာထားသည္။
ေဂါတမဘုရား႐ွင္သည္ ႐ွစ္ဝါေျမာက္တြင္ ျမန္မာျပည္သို႔ ေဒသစာရီႂကြခ်ီေတာ္မူရာ ဤအရပ္၌ ပုဂံျပည္ႀကီးျဖစ္လတၱံ႕၊ ဤအရပ္၌ သေရေခတၱရာ (ပ်ဴ) ၿမိဳ႕ (ယခု သေရေခတၱရာျပည္ၿမိဳ႕) ျဖစ္လတၱံ႕ စသည္ျဖင့္ ဗ်ာဒိတ္ေပးခဲ့ပါသည္။ ယင္းသို႔ ႂကြခ်ီေတာ္မူစဥ္ ဧရာပထ နဂါးမင္းက လူအေပါင္းတို႔ ကိုးကြယ္ရစိမ့္ေသာငွါ ဆံေတာ္ဓာတ္ကို ေပးသနားရန္ ေလွ်ာက္ထားသည္။ ဘုရား႐ွင္သည္ နဂါးမင္းအား မေပးဘဲ သုဝဏၰဘုမၼိအရပ္သို႔ ကုန္သြယ္သြားေနေသာ အစၥိက- ဖလႅိက ကုန္သည္ ညီေနာင္တို႔အား ေပးမည္ဟု မိန္႔ၾကားကာ လက်္ာလက္ေတာ္ျဖင့္ ဦးေခါင္းေတာ္ကို သုံးသပ္ေလေသာ္ ဆံေတာ္ေလးဆူပါလာသည္။ ယင္းဆံေတာ္တို႔ကို နဂါးမင္း ဆက္သည့္ ျမၾကဳတ္၌္ ထည့္၍ "ကိုးကြယ္ထိုက္သူ ဖူးေတြ႕ကာ သာသနာတည္မည့္ အရပ္၌ ေစတီတည္ထား ကိုးကြယ္ေစသတည္း" ဟု မိန္ေတာ္မူလွ်င္ ျမၾကဳတ္သည္ လက္ဝါးေတာ္မွ ပ်ံတက္၍ ထန္းခုႏွစ္ဆင့္ျမင့္ေသာအရပ္၌္ ေရာင္ျခည္ေတာ္ျမဴးကာ ဝါးပေဒသာ၌ ရပ္နားေလသည္။
သုဝဏၰဘုမၼိမွ ျပန္လာေသာ အစၥိက- ဖလႅိက ညီေနာင္လည္း ဧရာဝတီျမစ္ေၾကာင္းကို ဆန္တက္ကာ ဆံေတာ္ၾကဳတ္တည္ရာသို႔ ေရာက္လွ်င္ ေ႐ႊေရာင္တဝင္းဝင္းႏွင့္ ေတြ႕ျမင္ရ၍ ၾကည့္ၾကသည္။ ရတနာျမၾကဳတ္ႏွင့္တကြ ဆံေတာ္ေလးဆူကို ေဖာင္ေပၚသုိ႔ ပင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ျမင့္ျမတ္ရာ ကုန္းေျမကို႐ွာေသာ္ ယခုေ႐ႊဆံေတာ္ဘုရားတည္ရာ သုဒႆနကုန္းကိုေတြ႕သျဖင့္ ရတနာေျမၾကဳတ္ႏွင့္ ဆံေတာ္ေလးဆူကို ေ႐ႊအုပ္ခုႏွစ္ခ်ပ္ရံကာ ဌာပနာ၍ ေစတီတည္သည္။
သာသနာႏွစ္- ၁၀၁ ခုႏွစ္တြင္ ဒြတၱေပါင္မင္းႀကီး နန္းတက္ေသာ္ သုဒႆနကုန္း၌ ဘုရား႐ွင္၏ ဆံေတာ္ေလးဆူ ဌပနာ၍ ေစတီတည္ထားေၾကာင္း ၾကားသိေတာ္မူ၍ သုဒႆနကုန္းကို ႐ွာေဖြေစသည္။ ခ်ဳံႏြယ္ပိတ္ေပါင္းတို႔ျဖင့္ ဖုံးအုပ္ေနေသာ ေစတီေတာ္ကို ဖူးေတြ႕ရေသာ္ အေတာင္ ၈၀ ႐ွိေသာ ဓာတ္ေတာ္တိုက္ တံခါးနံရံကို ဖြင့္ေတာ္မူ၍ ဆက္လက္တူးေဖာ္ေသာ္ ေ႐ွးဘုရားသုံးဆူ၏ ပရိေဘာဂထည့္ရာ ေ႐ႊေက်ာင္းေဆာင္ သုံးခုႏွင့္ ေဂါတမဘုရား၏ ဆံေတာ္ေလးဆူ ဖူးေတြ႕ရၿပီးေနာက္ ေစတီကို ထပ္မံျပဳျပင္ တည္ထားသည္။
သကၠရာဇာ္ ၄၅၀ ျပည့္တြင္ ပုဂံျပည္ အေလာင္းစည္သူမင္းသည္ ေစတီေတာ္ကို ထပ္မံျပဳျပင္ တည္ေဆာက္ေတာ္မူသည္။ ထို႔ေနာက္ "ျပည္မင္း မ်က္ႏွာ႐ွည္" လက္ထက္ ေစတီေတာ္ကို သံေတာင္ ၂၈ ေတာင္၊ ႏွစ္မိုက္အထိ ထပ္ပြားတည္ကာ ေ႐ႊထီးကိုးဆင့္ တည္ေဆာက္ေတာ္မူသည္။ ထို႔ေနာက္ "သားေတာ္ မ်က္ႏွာပု" မင္းလက္ ေစတီေတာ္၏ အေနာက္ေျမာက္ေထာင့္တြင္ ေခ်ာက္ႀကီး႐ွိသျဖင့္ ကုန္းေတာ္ကို ခ်ဲ႕ထြင္ခဲ့ပါသည္။
ေစတီေတာ္ကို အျမင့္သံေတာင္ ၅၈ ေတာင္ ေစတီရံသုံးဆင့္ႏွင့္ စည္းခုံေစတီႀကီးတည္ေတာ္မူသည္။ ေ႐ႊထီးကိုးဆင့္ ျမသီးေရာင္ဆံေတာ္ဖူးတင္ေတာ္မူ၍ "ျမသီးတင္ဘုရား" ဟု သမုတ္ေတာ္မူသည္။
ဤသို႔အားျဖင့္ ေ႐ႊဆံေတာ္ဘုရားကို ဘုရင္အဆက္ဆက္ႏွင့္ ၿမိဳ႕စားအဆက္ဆက္ ျပဳျပင္ထပ္ပြား တည္ထားခဲ့ရာ ယခုအေျခသို႔ ဆိုက္ေရာက္ခဲ့သည္။
ထို႔ေၾကာင့္ စာဆိုေက်ာ္ နဝေဒႀကီးက "ေတာင္ထက္ ေတာင္ျမတ္၊ ေတာင္ေက်ာ္ထြဋ္၌၊ လူနတ္မ်ား႐ွင္၊ ျမသီးတင္ႏွင့္၊ ေ႐ွ႕ယြန္းနားဝယ္၊ တရားဘုန္းေခါင္၊ ဒြတၱေပါင္ဟု၊ ျပည္ေထာင္မ်ား႐ွင္၊ တည္ထားခဲ့ မွတ္သည္။ ေ႐ႊထီးေ႐ႊတိုင္၊ ေ႐ႊစိုင္တခဲ၊ ရဲရဲထြန္းေျပာင္၊ ကိုယ္ေတာ္ေရာင္ျဖင့္၊ ကြ်န္းလုံးေက်ာ္သည္၊ မည္ေတာ္ဆုေတာင္း ျပည့္တကား" ဟု စပ္ဆိုခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။
ျပည္ေ႐ႊဆံေတာ္ဘုရားတြင္ ႏွစ္စဥ္ တန္ေဆာင္မုန္းလဆန္း (၈) ရက္မွ တန္ေဆာင္မုန္းလျပည့္ေန႔အထိ ဘရားပြဲ က်င္းပၾကသည္။ ျမန္မာျပည္ေျမလတ္ေဒသ ျဖစ္သျဖင့္ အထက္ျမန္မာျပည္ ေအာက္ျမန္မာျပည္ အနယ္နယ္ အရပ္ရပ္မွ ဘုရားဖူးမ်ားႏွင့္ ေန႔စဥ္စည္ကားေသာ တန္ခိုးႀကီးဘုရားတစ္ဆူ ျဖစ္သည္။
ေက်ာ္မင္းေခါင္(အရဟံ လာဘံ မဟာ သိဒိၶ)
ဆီမွ ျပည္သတင္းလူငယ္ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။
ဓါတ္ပံု-Pyae Phyo Pyay
